Aromat ¶wie¿o parzonej kawy jest jednym z najbardziej charakterystycznych zapachów w³oskiej ulicy. Zwykle jest to albo ma³a czarna (espresso lub po prostu caffé), za oko³o 0,80 euro, albo cappuccino ze ¶mietank± wdmuchuchiwan± gor±c± par± (oko³o 1,10 euro). S± te¿ inne odmiany kawy: espresso z wiêksz± ilo¶ci± wody to caffé lungo lub Americano, domieszkê alkoholu (mo¿na poprosiæ o dodanie dowolnie wybranego trunku) zawiera caffé corretto; caffé macchiato podawana jest z niewielk± ilo¶ci± mleka; caffé latte przypomina nasz± "bia³± kawê". Obecnie w wielu miejscach podaje siê kawê bezkofeinow± (nale¿y poprosiæ o Hag, nawet je¶li bar podaje inny gatunek takiej kawy). W lecie czêsto pije siê kawê na zimno (caffé freddo), ale prawdziwym przysmakiem jest caffé granita, zimna kawa z lodem i bit± ¶mietan±.
Wina
W ostatnich latach coraz wiêcej w³oskich win zdobywa uznanie na ¶wiecie. Lambrusco to pierwsze, lekko musuj±ce wino, które zaczêto z powodzeniem eksportowaæ. Do bardziej popularnych (i tañszych) gatunków nale¿± Soaves, Valpolicella i Chianti. Obecnie tak¿e lepsze marki w³oskich win zaczynaj± podbijaæ ¶wiatowe rynki. Mi³ym zaskoczeniem dla podró¿uj±cych po W³oszech jest to, ¿e najlepsze wina przeznaczane s± do sprzeda¿y na rynku krajowym (wiêcej informacji na pocz±tku ka¿dego rozdzia³u w ramkach Wino i potrawy regionalne). Dziêki systemowi DOC jako¶æ wina w ostatnich latach stopniowo wzrasta, a wielu producentów poza udoskonalaniem znanych typów win, takich jak Barolo i Orvieto, wprowadza nowe eksperymentalne gatunki. Winiarze z po³udnia nie poprzestaj± ju¿ na sprzedawaniu na pó³nocy prawie ca³ej swojej produkcji z przeznaczeniem do wyrobu mieszanych win sto³owych, a francuskie wina Chardonnay, Sauvignon i Pinot w Toskanii, Trydencie i Friulii sta³y siê równie popularne, jak tradycyjne wina w³oskie.
W³osi w wyborze trunków nie kieruj± siê snobizmem. Szlachetne gatunki nie ciesz± siê tu takim szacunkiem, jak we Francji czy Anglii. Lekkie czerwone wina, np. wyrabiane z winogron dolcetto, w upalne dni serwuje siê prosto z lodówki, a niektóre mocne, bia³e pije siê w temperaturze zbli¿onej do pokojowej. Wina zawsze podaje siê do posi³ku. Wszystkie s± dosyæ tanie i dlatego picie najtañszych, najlichszych win nie ma wiêkszego sensu. W restauracjach zawsze podaje siê wino czerwone (rosso) lub bia³e (bianco), a tylko z rzadka ró¿owe (rosé lub rosato). Je¶li trudno podj±æ decyzjê co do wyboru gatunku, nie ma powodu unikaæ nalewanych prosto z beczki miejscowych win, które s± dobre i tanie (oko³o 4,10 euro za litr). Warto poprosiæ o vino sfuso, które podaje siê w kuflach pó³litrowych (un mezzo) lub æwierælitrowych (un quarto). Wino butelkowane jest równie dobre, ale dro¿sze: w restauracji butelka kosztuje 8-30 euro, w sklepie czy domu towarowym - ponad po³owê mniej.
G³ówne imprezy
Niewiele jest we W³oszech ¶wi±t ogólnonarodowych, ale za to uroczysto¶ciom lokalnym nigdy nie ma koñca. Dni ¶wiêtych patronów s± zwykle pretekstem do takiej czy innej formy szalonej zabawy. Wszystkie miasta, miasteczka i wioski maj± swojego miejscowego ¶wiêtego, jego relikwie i podobizny obnosi siê w czasie procesji po ulicach. Najwiêcej uroczysto¶ci organizuje siê podczas Wielkanocy, w maju, wrze¶niu i z okazji Ferragosto (15 sierpnia). O kalendarz uroczysto¶ci trzeba pytaæ w lokalnym biurze informacji turystycznej.
Ostatnimi laty nast±pi³o odrodzenie karnawa³u (carnevale). Tradycyjna ¿ywio³owa zabawa w tygodniu poprzedzaj±cym ¶rodê popielcow± zamieni³a siê w spokojn±, wytworn± uroczysto¶æ z parad± przebierañców w fantazyjnych kostiumach i rêcznie wykonanych maskach. Najs³ynniejszy jest karnawa³ w Wenecji. Ta ¶wietnie zorganizowana impreza obejmuje nieraz swym zasiêgiem ca³e centrum miasta. Z festiwalem konkuruj± spontaniczne zapusty odbywaj±ce siê w Viareggio w Toskanii i w Acireale na Sycylii. Mniejsze miasta tak¿e organizuj± uroczyste parady.
Najbardziej rozpowszechnion± lokaln± tradycj± we W³oszech s±, niekiedy bardzo spektakularne, procesje religijne. Wiêkszo¶æ z tych uroczysto¶ci ma pogañskie korzenie: odbywa³y siê dla u¶wietnienia wa¿nych dat w kalendarzu astronomicznym i zosta³y niedawno (nie wszystkie) przejête przez ko¶ció³. W wielu miastach i wioskach wyj±tkowo uroczy¶cie obchodzi siê Wielki Pi±tek, kiedy obnoszone s± po ulicach figury ukrzy¿owanego Chrystusa, a towarzysz± im zakapturzone postacie w habitach, ¶piewaj±ce pie¶ni pokutne.
Liczba praktykuj±cych katolików we W³oszech jest z roku na rok mniejsza i do niedawna popularno¶æ wielu fest równie¿ nieustannie spada³a. Jednak w ostatniej dekadzie nast±pi³ znaczny wzrost zainteresowania pielgrzymkami. Traktowane jako sposób na nawrócenie duchowe, s± w równej mierze wydarzeniami towarzyskimi. Dla W³ochów niektóre z nich nabra³y wiêkszego znaczenia ni¿ Bo¿e Narodzenie i nieodmiennie przyci±gaj± ogromne t³umy. Do sanktuarium Madonny di Polsi, w trudno dostêpnych górach Aspromonte w Kalabrii, ¶ci±ga we wrze¶niu prawie milion pielgrzymów. Wielu z nich podró¿uje noc±, najczê¶ciej pieszo. Najwiêkszym ¶wiêtem na Sardynii jest Festa di Sant Efisio, w trakcie którego uczestnicy maszeruj± przez cztery dni z Cágliari do Puli i z powrotem, upamiêtniaj±c w ten sposób mêczeñstwo swojego ¶wiêtego.
Obchodzi siê równie¿ uroczysto¶ci bêd±ce okazj± do kultywowania lokalnych zwyczajów. Przyk³adem mog± byæ wy¶cigi konne palio w Sienie, których tradycja siêga czasów ¶redniowiecza (cz³onkowie konkuruj±cych ze sob± klanów poprzez uczestnictwo w uroczysto¶ci potwierdzaj± swoj± przynale¿no¶æ do nich). W innych miejscowo¶ciach organizuje siê konkursy kuszników, potyczki na koniach, którym towarzysz± marsze zespo³ów w kostiumach ¶redniowiecznych, przygrywaj±cych na bêbnach. Turnieje te to nie tylko przedstawienia, gdy¿ miêdzy uczestnikami dochodzi do ostrej rywalizacji.
Festiwale kulinarne s± z pewno¶ci± mniej widowiskowe ni¿ uroczysto¶ci religijne, ale nie mniej godne polecenia. Jedzeniu towarzysz± tañce, koncerty orkiestr dêtych i, na koniec wieczoru, pokazy ogni sztucznych. Takich ¶wi±t (czêsto nazywanych sagre) s± setki w ka¿dym regionie, ich daty ulegaj± zmianie z roku na rok, dlatego warto przejrzeæ lokaln± prasê lub zapytaæ w biurze informacji turystycznej (zob. równie¿ ramka powy¿ej). W lecie i jesieni± z pewno¶ci± znajdzie siê co¶ godnego uwagi. Wiêkszo¶æ z nich organizuje siê dla mieszkañców i dlatego nie towarzyszy im reklama, ale bywaj± wyj±tki od tej regu³y.
W ca³ych W³oszech, a szczególnie w centralnej czê¶ci kraju, ¿ywa jest równie¿ tradycja organizowania festiwali sztuki. Czêsto po¶wiêcone twórczo¶ci poszczególnych kompozytorów, urz±dzane s± nierzadko we wspania³ej scenerii staro¿ytnych amfiteatrów czy innych ruin. Najwiêksze koncerty i opery s± zazwyczaj dobrze rozreklamowane, ale tak¿e niezwykle popularne, wiêc bilety nale¿y rezerwowaæ ze znacznym wyprzedzeniem. W ramce powy¿ej podano kilka najznamienitszych wydarzeñ z w³oskiego kalendarza festiwali sztuki.
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
;)
Jeste¶my cz³onkiem
